Đồng chí Vũ Quang Thắng, Bí thư Đảng ủy xã Chiêm Hóa thăm mô hình Cây Sơn tại thôn Na Thoi

Trên địa bàn xã Chiêm Hóa hiện nay cây sơn có tổng diện tích 247,7 ha. Trong đó: Trồng mới 38,92 ha, diện tích đang cho sản phẩm 202,58 ha. Năng suất, sản lượng nhựa sơn trung bình đạt từ 600-800 kg nhựa sơn/1 ha tùy thuộc vào giống, tuổi cây và kỹ thuật chăm sóc, thu nhập của người dân trung bình hàng năm 1 ha thu nhập từ 150-250 triệu đồng/1 ha/1 năm, giá nhựa sơn biến động theo thị trường từ 200.000đồng-400.000đ/1 kg nhựa sơn, có thời điểm giá biến động tăng đến 500.000đ/1 ka. Hiện tại nhựa sơn giá tại thời điểm khoảng 200.000đ/1 kg.

Cây sơn là loại cây lâm nghiệp có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện đất đồi rừng của xã Chiêm Hóa. Với đặc tính dễ trồng, ít sâu bệnh, chi phí đầu tư ban đầu không quá lớn, cây sơn đã nhanh chóng được nhiều hộ dân lựa chọn để phát triển kinh tế. Đặc biệt, sản phẩm nhựa sơn có giá trị cao, được sử dụng rộng rãi trong ngành thủ công mỹ nghệ, sơn mài, mang lại nguồn thu ổn định cho người trồng. Thực tế cho thấy, sau khoảng 5–7 năm trồng, cây sơn bắt đầu cho khai thác nhựa. Mỗi năm, người dân có thể thu hoạch nhiều đợt, đem lại thu nhập tương đối cao so với nhiều loại cây trồng khác trên cùng diện tích. Bên cạnh đó, cây sơn có thể tận dụng đất đồi dốc, đất kém hiệu quả, giúp nâng cao giá trị sử dụng đất, hạn chế tình trạng đất bỏ hoang.

Cây sơn là loại cây thân gỗ, thuộc họ Đào lộn hột. Cây thường được trồng ở những vùng đồi núi, ở xã C hiêm Háo phổ biến ở các thôn như thôn Kim Ngọc, Khuân Phục, Ngoan A, Ngoan B... Cây sơn có chiều cao trung bình từ 5 đến 10 mét, thân thẳng, vỏ màu xám nâu. Lá cây có dạng kép lông chim, màu xanh đậm, mọc xen kẽ. Hoa sơn nhỏ, màu trắng ngà hoặc vàng nhạt, thường nở vào mùa xuân. Quả sơn có hình tròn nhỏ, khi chín chuyển sang màu vàng hoặc nâu. Điểm đặc biệt và giá trị nhất của cây sơn nằm ở nhựa của nó. Nhựa sơn được khai thác từ thân cây bằng cách rạch nhẹ lớp vỏ. Chất nhựa này có màu trắng đục, sau khi tiếp xúc với không khí sẽ chuyển dần sang màu nâu sẫm.

Một trong những hiệu quả rõ nét từ cây sơn là góp phần giảm nghèo. Nhiều hộ gia đình tại xã Chiêm Hóa đã vươn lên khá giả nhờ mạnh dạn đầu tư trồng và chăm sóc loại cây này. Thu nhập từ nhựa sơn giúp người dân có điều kiện trang trải chi phí sinh hoạt, đầu tư cho con em học hành, cải thiện nhà ở và nâng cao chất lượng cuộc sống. Không chỉ mang lại lợi ích kinh tế trực tiếp, cây sơn còn góp phần bảo vệ môi trường sinh thái. Việc trồng cây sơn trên đất đồi giúp tăng độ che phủ rừng, hạn chế xói mòn, giữ nước và cải thiện chất lượng đất. Đây là yếu tố quan trọng trong phát triển nông nghiệp bền vững, đặc biệt tại các địa phương miền núi như Chiêm Hóa.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc phát triển cây sơn vẫn còn một số khó khăn như thị trường tiêu thụ chưa ổn định, giá cả có thời điểm biến động; kỹ thuật khai thác nhựa của một số hộ dân còn hạn chế, ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng sản phẩm. Ngoài ra, việc liên kết sản xuất, tiêu thụ sản phẩm chưa thực sự chặt chẽ, chủ yếu vẫn mang tính nhỏ lẻ.

Để phát huy hiệu quả kinh tế từ cây sơn, trong thời gian tới, xã Chiêm Hóa cần tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hướng dẫn kỹ thuật trồng và khai thác cho người dân. Đồng thời, khuyến khích thành lập các tổ hợp tác, hợp tác xã để liên kết sản xuất, tìm kiếm đầu ra ổn định cho sản phẩm. Việc ứng dụng khoa học kỹ thuật, cải tiến quy trình khai thác cũng cần được quan tâm nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị của nhựa sơn. Với những lợi ích thiết thực mang lại, nếu được đầu tư và phát triển đúng hướng, cây sơn sẽ tiếp tục là “cây làm giàu”, góp phần nâng cao đời sống người dân và thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội của địa phương trong những năm tới.