Trước hết, về quyền của ông bà đối với cháu, pháp luật quy định ông bà nội, ông bà ngoại có quyền trông nom, chăm sóc, giáo dục cháu; được sống chung với cháu theo quy định của pháp luật và truyền thống gia đình. Trong trường hợp cha mẹ của cháu không có điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng hoặc đã qua đời, ông bà có quyền, thậm chí được giao trách nhiệm trực tiếp nuôi dưỡng cháu. Đây là cơ sở pháp lý quan trọng để bảo đảm trẻ em luôn có môi trường sống an toàn, ổn định và được yêu thương.

Bên cạnh đó, ông bà còn có quyền yêu cầu cha mẹ của cháu thực hiện đầy đủ nghĩa vụ nuôi dưỡng, chăm sóc con cái. Điều này góp phần bảo vệ quyền lợi chính đáng của trẻ em, tránh tình trạng bị bỏ bê hoặc thiếu sự quan tâm từ cha mẹ.

Về nghĩa vụ của ông bà đối với cháu, Điều 104 nêu rõ: ông bà có nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục cháu trong trường hợp cháu chưa thành niên hoặc đã thành niên nhưng mất năng lực hành vi dân sự, không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình, khi cha mẹ của cháu không có điều kiện thực hiện nghĩa vụ này. Nghĩa vụ này thể hiện rõ truyền thống “kính trên nhường dưới”, “lá lành đùm lá rách” của dân tộc ta, đồng thời cũng là trách nhiệm pháp lý cụ thể.

Ngoài ra, ông bà cần làm gương cho cháu trong lối sống, đạo đức, cách ứng xử; giáo dục cháu về tình yêu gia đình, quê hương, ý thức chấp hành pháp luật và các chuẩn mực xã hội. Đây là yếu tố quan trọng góp phần hình thành nhân cách và lối sống tốt đẹp cho thế hệ trẻ.

Kính thưa quý vị! Việc quy định rõ quyền và nghĩa vụ của ông bà đối với cháu không chỉ mang ý nghĩa pháp lý mà còn thể hiện sâu sắc giá trị đạo đức, truyền thống tốt đẹp của gia đình Việt Nam. Mỗi người ông, người bà hãy phát huy vai trò của mình, cùng với cha mẹ xây dựng gia đình hạnh phúc, nuôi dạy con cháu trưởng thành, trở thành những công dân có ích cho xã hội.